คำตอบสั้น ๆ: คนที่สูบบุหรี่หรือเป็นเบาหวาน ส่วนใหญ่ยังทำรากฟันเทียมได้ แต่มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป บุหรี่ทำให้แผลหายช้าและเพิ่มโอกาสที่รากเทียมยึดกับกระดูกได้ไม่ดี ส่วนเบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลได้ดี ผลการรักษามักใกล้เคียงคนทั่วไป สิ่งสำคัญคือการเตรียมตัวก่อนผ่าตัด ได้แก่ งดบุหรี่ และคุมน้ำตาลให้อยู่ในเกณฑ์
บทความนี้อธิบายว่าบุหรี่และเบาหวานมีผลต่อรากฟันเทียมอย่างไร และควรเตรียมตัวอย่างไรเพื่อให้การรักษาได้ผลดีที่สุด
บุหรี่มีผลต่อรากฟันเทียมอย่างไร
นิโคตินและสารในควันบุหรี่ทำให้หลอดเลือดหดตัว เลือดไปเลี้ยงเหงือกและกระดูกน้อยลง และกดการทำงานของเซลล์ที่ช่วยซ่อมแซมแผล ผลที่ตามมาคือ
- แผลหายช้า และมีโอกาสติดเชื้อหลังผ่าตัดมากขึ้น
- รากเทียมยึดกับกระดูกได้ไม่ดี โอกาสที่รากเทียมไม่ติดในช่วงแรกสูงกว่าคนไม่สูบ
- การอักเสบรอบรากเทียมในระยะยาว คล้ายโรคเหงือกรอบฟันธรรมชาติ ทำให้กระดูกรอบรากเทียมละลาย
- ผลการปลูกกระดูกหรือยกไซนัสด้อยลง ในเคสที่ต้องเสริมกระดูก
ความเสี่ยงมักเพิ่มตามปริมาณที่สูบต่อวัน คนที่สูบน้อยหรืองดได้ในช่วงสำคัญ จะมีความเสี่ยงต่ำกว่าคนที่สูบจัดต่อเนื่อง
สูบบุหรี่ ควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนทำรากฟันเทียม
- บอกทันตแพทย์ตามจริง ว่าสูบอะไร วันละเท่าไร รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้า เพื่อวางแผนให้เหมาะ
- งดบุหรี่ก่อนผ่าตัดอย่างน้อย 2 สัปดาห์ ยิ่งนานยิ่งดี
- งดต่อหลังผ่าตัดอย่างน้อย 2 เดือน ซึ่งเป็นช่วงที่รากเทียมกำลังยึดกับกระดูก
- รักษาโรคเหงือกให้เรียบร้อยก่อน เพราะผู้สูบบุหรี่มักมีโรคเหงือกโดยไม่มีอาการชัด
- มาตรวจและขูดหินปูนสม่ำเสมอ หลังใส่ฟันแล้ว เพื่อดูแลเหงือกรอบรากเทียมในระยะยาว
หากต้องการเลิกบุหรี่อย่างจริงจัง สามารถขอคำปรึกษาจากแพทย์ หรือสายเลิกบุหรี่ 1600 ได้
บุหรี่ไฟฟ้าล่ะ
บุหรี่ไฟฟ้าส่วนใหญ่มีนิโคติน ซึ่งเป็นสารที่ทำให้หลอดเลือดหดตัวเช่นเดียวกับบุหรี่มวน งานวิจัยระยะยาวเรื่องบุหรี่ไฟฟ้ากับรากฟันเทียมยังมีจำกัด จึงไม่ควรถือว่าปลอดภัยกว่า และควรงดในช่วงก่อนและหลังผ่าตัดเช่นเดียวกัน
เบาหวาน ทำรากฟันเทียมได้ไหม
ผู้ที่ควบคุมน้ำตาลได้ดี ส่วนใหญ่ทำรากฟันเทียมได้และได้ผลดี สิ่งที่ทันตแพทย์จะพิจารณาคือ
- ค่าน้ำตาลสะสม (HbA1c) สะท้อนการคุมน้ำตาลในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา หากค่ายังสูงกว่าเกณฑ์ ควรคุมให้ดีขึ้นก่อนผ่าตัด
- ยาที่ใช้และโรคร่วม เช่น ความดัน โรคไต หรือยาที่มีผลต่อกระดูก อาจต้องประสานกับแพทย์ประจำตัว
- สุขภาพเหงือก ผู้ป่วยเบาหวานมีแนวโน้มเป็นโรคเหงือกมากกว่า จึงต้องรักษาเหงือกก่อนและดูแลต่อเนื่อง
เกณฑ์น้ำตาลก่อนผ่าตัดรากฟันเทียม
| ค่าที่ตรวจ | เกณฑ์ที่เหมาะสมก่อนผ่าตัด |
|---|---|
| น้ำตาลสะสม (HbA1c) | ต่ำกว่า 7% (คนทั่วไปไม่เกิน 5.7%) ผู้ที่ใช้ยาเบาหวานควรคุมให้อยู่ประมาณ 6.5–7.5% ตามที่ประเมินร่วมกับแพทย์ประจำตัว |
| น้ำตาลขณะอดอาหาร (FBS) | ไม่เกิน 140 mg/dL |
| น้ำตาลวันผ่าตัด ก่อนอาหาร | ไม่เกิน 180 mg/dL |
| น้ำตาลวันผ่าตัด ภายใน 2 ชั่วโมงหลังอาหาร | ไม่เกิน 234 mg/dL |
หากน้ำตาลวันผ่าตัดสูงเกินเกณฑ์ ทันตแพทย์จะเลื่อนการผ่าตัดเพื่อความปลอดภัย เพราะน้ำตาลที่สูงมาก เช่น เกิน 300 mg/dL ทำให้แผลหายช้าและเสี่ยงติดเชื้อ ในทางกลับกัน น้ำตาลต่ำกว่า 70 mg/dL ถือเป็นภาวะน้ำตาลต่ำ ต้องแก้ไขก่อนเริ่มเช่นกัน ควรแจ้งยาเบาหวานที่ใช้ทั้งหมดให้ทันตแพทย์ทราบ
อ่านรายละเอียดเรื่องเบาหวาน ความดัน กระดูกพรุน และยาละลายลิ่มเลือดได้ที่ ผู้สูงอายุมีโรคประจำตัว ทำรากฟันเทียมได้ไหม
ที่ Smile and Shine ประเมินอย่างไร
ก่อนวางแผน ทันตแพทย์จะซักประวัติสุขภาพ ยาที่ใช้ และพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ตรวจเหงือก และประเมินกระดูกจาก CT Scan 3 มิติ หากมีปัจจัยเสี่ยง จะอธิบายให้ทราบตรง ๆ ว่าความเสี่ยงอยู่ตรงไหน และควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนเริ่ม เพื่อให้รากเทียมใช้งานได้ระยะยาว
ดูข้อมูลการรักษาและราคาได้ที่ รากฟันเทียม · การดูแลหลังผ่าตัด อ่าน หลังทำรากฟันเทียมกินอะไรได้ และ ทำรากฟันเทียมเจ็บไหม
คำถามที่พบบ่อย
สูบบุหรี่ทำรากฟันเทียมได้ไหม
ทำได้ แต่ความเสี่ยงสูงกว่าคนไม่สูบ ทั้งเรื่องแผลหายช้า รากเทียมยึดกับกระดูกได้ไม่ดี และการอักเสบรอบรากเทียมในระยะยาว ทันตแพทย์จะแนะนำให้งดหรือลดบุหรี่ก่อนและหลังผ่าตัด
ต้องงดบุหรี่ก่อนทำรากฟันเทียมนานแค่ไหน
แนะนำให้งดบุหรี่อย่างน้อย 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด และงดต่อเนื่องอย่างน้อย 2 เดือนหลังผ่าตัด ซึ่งเป็นช่วงที่รากเทียมกำลังยึดกับกระดูก ยิ่งงดได้นานหรือเลิกได้ยิ่งดี
บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่มวนสำหรับรากฟันเทียมไหม
ยังไม่ควรถือว่าปลอดภัย บุหรี่ไฟฟ้าส่วนใหญ่มีนิโคตินซึ่งทำให้หลอดเลือดหดตัว และงานวิจัยระยะยาวยังมีจำกัด จึงควรงดในช่วงก่อนและหลังผ่าตัดเช่นเดียวกัน
เป็นเบาหวานทำรากฟันเทียมได้ไหม
ผู้ที่ควบคุมน้ำตาลได้ดี ส่วนใหญ่ทำรากฟันเทียมได้ โดยทั่วไปค่าน้ำตาลสะสม (HbA1c) ควรต่ำกว่า 7% และน้ำตาลขณะอดอาหารไม่เกิน 140 mg/dL ทันตแพทย์จะตรวจน้ำตาลอีกครั้งในวันผ่าตัด หากสูงเกินเกณฑ์จะเลื่อนการผ่าตัดเพื่อความปลอดภัย
เป็นเบาหวานและสูบบุหรี่ด้วย ทำรากฟันเทียมได้ไหม
ความเสี่ยงจะสูงขึ้นเมื่อมีทั้งสองปัจจัย ควรคุมน้ำตาลให้ดีและงดบุหรี่ก่อนวางแผนผ่าตัด ทันตแพทย์อาจปรับแผน เช่น เพิ่มระยะรอก่อนใส่ฟัน หรือนัดติดตามถี่ขึ้น
สูบบุหรี่แล้วรากฟันเทียมจะหลุดไหม
ไม่ได้หมายความว่าจะหลุดเสมอ แต่โอกาสที่รากเทียมยึดไม่ติดหรือเกิดการอักเสบรอบรากเทียมสูงกว่าคนไม่สูบ การงดบุหรี่ การทำความสะอาดที่ดี และการมาตรวจตามนัดช่วยลดความเสี่ยงได้
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ความเสี่ยงและการเตรียมตัวของแต่ละคนแตกต่างกัน ควรรับการประเมินจากทันตแพทย์และแพทย์ประจำตัว
ปรึกษาเรื่องรากฟันเทียม: LINE @smileshine · โทร 091-881-7557 · Smile and Shine Dental Clinic พระราม 3 เปิดทุกวัน 10:30–18:30

