TH
ENCare guide
คู่มือดูแล
ฟันปลอมชนิดถอดได้
สำหรับฟันปลอมทั้งปากและฟันปลอมบางส่วน ตั้งแต่การใส่–ถอด การทำความสะอาด การรับประทานอาหาร ไปจนถึงการตรวจติดตาม
Overview
ฟันปลอมแบบใดอยู่ในคู่มือนี้?
ฟันปลอมทั้งปาก
ทดแทนฟันทั้งหมดและวางบนเหงือก ต้องอาศัยความแนบ น้ำลาย กล้ามเนื้อ และการปรับตัวในการใช้งาน
ฟันปลอมบางส่วน
ทดแทนฟันบางซี่ อาจมีฐานอะคริลิก โครงโลหะ หรือตะขอยึดกับฟันธรรมชาติ ซึ่งต้องดูแลทั้งฟันปลอมและฟันที่เหลือ
ไม่รวม Implant Overdenture
ฟันปลอมที่มีตัวล็อกกับรากฟันเทียมต้องดูแล attachment เพิ่มเติม ควรใช้คู่มือ Implant Overdenture โดยเฉพาะ
New dentures
ช่วงแรกของการปรับตัว
รู้สึกใหญ่หรือแน่น
อาจรู้สึกมีสิ่งแปลกปลอม น้ำลายมาก หรือคลื่นไส้เล็กน้อยในช่วงแรก ซึ่งมักดีขึ้นเมื่อฝึกใช้งาน
การพูด
ฝึกอ่านออกเสียงช้า ๆ หน้ากระจก คำบางเสียงอาจต้องใช้เวลาปรับตำแหน่งลิ้น
จุดกดเจ็บ
อาจต้องปรับฐานหลายครั้ง ห้ามกรอ ดัดตะขอ หรือแก้ฟันปลอมเอง หากนัดปรับให้ใส่มาก่อนนัดตามที่คลินิกแนะนำ
Insert & remove
ใส่และถอดอย่างปลอดภัย
วิธีใส่
- ล้างมือและตรวจว่าฟันปลอมสะอาด
- วางให้ตรงตำแหน่ง ใช้นิ้วกดเบา ๆ และสม่ำเสมอ
- ฟันปลอมบางส่วนต้องให้ตะขอเข้าตามแนวที่สอน
- อย่ากัดแรงเพื่อบังคับให้เข้าที่ เพราะอาจทำให้ตะขอหรือฟันรองรับเสียหาย
วิธีถอด
- ใช้นิ้วจับขอบหรือบริเวณที่ทีมรักษาสอนทั้งสองด้าน
- ค่อย ๆ ปลดซีลหรือตะขอด้วยแรงสมดุล
- ทำเหนือผ้าขนหนูหรืออ่างที่มีน้ำรอง
- ไม่ใช้ของแหลมงัดและไม่ดึงตะขอข้างเดียวแรง ๆ
Daily cleaning
ทำความสะอาดฟันปลอมทุกวัน
ฟันปลอม
- ล้างเศษอาหารหลังมื้ออาหารเมื่อทำได้
- แปรงทุกพื้นผิวอย่างน้อยวันละครั้งด้วยแปรงฟันปลอมและผลิตภัณฑ์ไม่กัดผิว
- ทำเหนืออ่างที่มีน้ำหรือผ้านุ่มรอง ลดโอกาสแตกเมื่อตก
- ล้างน้ำยาทำความสะอาดออกให้หมดก่อนใส่
- ทำตามฉลากและคำแนะนำสำหรับโลหะหรือ soft liner
ช่องปาก
- แปรงเหงือก ลิ้น และเพดานด้วยแปรงขนนุ่ม
- แปรงฟันธรรมชาติด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง
- ทำความสะอาดซอกฟันและบริเวณรอบตะขอทุกวัน
- ใช้แปรงคนละอันสำหรับฟันปลอมและฟันธรรมชาติ
- ตรวจหารอยแดง แผล คราบขาว เลือดออก หรือกลิ่นผิดปกติ
Soak & store
การแช่และเก็บฟันปลอม
รักษาความชื้น
ฟันปลอมอะคริลิกหลายชนิดควรเก็บในน้ำสะอาดหรือน้ำยาตามที่แนะนำเมื่อไม่ได้ใส่ เพื่อไม่ให้แห้งและเสียรูป
เลือกน้ำยาให้ตรงวัสดุ
น้ำยาบางชนิดไม่เหมาะกับโครงโลหะหรือ soft liner ไม่ผสมน้ำยาเองและไม่แช่นานเกินฉลาก
เก็บให้ปลอดภัย
ใช้กล่องสะอาดมีฝาปิด พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เปลี่ยนน้ำทุกวันและล้างภาชนะสม่ำเสมอ
Sleeping
ควรถอดฟันปลอมตอนนอนหรือไม่?
โดยทั่วไปควรถอดฟันปลอมตอนนอนเพื่อให้เยื่อบุช่องปากได้พักและลดการสะสมของคราบ แต่ทันตแพทย์อาจให้ใส่คืนแรกหลังถอนฟันหรือมีคำสั่งเฉพาะในบางกรณี ให้ยึดแผนของคุณ
Eating
ฝึกกินอาหารด้วยฟันปลอม
| ขั้น | วิธีฝึก | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| เริ่มต้น | อาหารนุ่ม หั่นชิ้นเล็ก เคี้ยวช้า ๆ สองข้างพร้อมกัน | อาหารร้อนอาจรับรู้อุณหภูมิได้น้อยลง |
| เพิ่มความแน่น | ค่อย ๆ เพิ่มเมื่อไม่เจ็บและฟันปลอมมั่นคง | ของเหนียวอาจดึงให้ฟันปลอมขยับ |
| กัดด้านหน้า | ใช้ชิ้นเล็กและแรงควบคุมตามที่ทีมรักษาสอน | กัดหน้าด้วยแรงมากอาจทำให้ฟันปลอมกระดก |
| ระยะยาว | กินหลากหลายและรักษาโภชนาการ | หลีกเลี่ยงน้ำแข็ง กระดูก และการใช้ฟันเป็นเครื่องมือ |
Denture adhesive
กาวติดฟันปลอมใช้อย่างไร?
ใช้เมื่อเหมาะสม
- ใช้ปริมาณน้อยบนฟันปลอมที่สะอาดและตามฉลาก
- ล้างกาวออกจากฟันปลอมและช่องปากทุกวัน
- ถามทันตแพทย์ว่าผลิตภัณฑ์เหมาะกับวัสดุและสุขภาพของคุณหรือไม่
ไม่ใช่วิธีแก้ฟันปลอมหลวม
- ไม่เพิ่มปริมาณเรื่อย ๆ เพื่อชดเชยฐานไม่พอดี
- ไม่ใช้แทนการ relining การซ่อม หรือการทำใหม่
- ถ้าต้องใช้มากขึ้นหรือกาวล้นบ่อย ควรนัดประเมิน
Common problems
ปัญหาที่พบบ่อย
| อาการ | สิ่งที่อาจเกี่ยวข้อง | ควรทำ |
|---|---|---|
| กดเจ็บหรือเป็นแผล | จุดกด ฐานไม่แนบ หรือการสบ | นัดปรับ ห้ามกรอเอง |
| หลวม กระดก หรือมีเสียงคลิก | เหงือกและกระดูกเปลี่ยน ฐานสึก หรือตะขอผิดรูป | นัดตรวจ ไม่ดัดตะขอหรือเพิ่มกาวเอง |
| แตก ร้าว หรือฟันหลุด | ตกกระแทก แรงกัด หรือฐานไม่พอดี | เก็บทุกชิ้น ห้ามใช้กาวทั่วไป |
| กลิ่น คราบ หรือคราบขาวใต้ฐาน | คราบจุลินทรีย์ เชื้อรา หรือการใส่นอน | เพิ่มการดูแลและนัดตรวจ |
| ฟันรองรับเสียวหรือโยก | ฟันผุ โรคเหงือก หรือแรงจากตะขอ | นัดประเมินโดยเร็ว |
When to contact us
ควรติดต่อคลินิกเมื่อไร?
นัดตรวจโดยเร็ว
- ฟันปลอมแตก บิด ใส่ไม่ได้ หรือกลืน/สำลักชิ้นส่วน
- แผลไม่หาย เจ็บมาก เลือดออก หรือมีหนอง
- เหงือกแดง บวม คราบขาว กลิ่น หรือรสผิดปกติต่อเนื่อง
- ฟันปลอมหลวมทันที ตะขอหัก หรือฟันธรรมชาติรองรับโยก
- น้ำหนักลดหรือรับประทานอาหารไม่เพียงพอเพราะใช้ฟันปลอมไม่ได้
FAQ
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ยาสีฟันแปรงฟันปลอมได้ไหม?
ยาสีฟันทั่วไปบางชนิดขัดผิวฟันปลอมมากเกินไป ควรใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดฟันปลอมที่ไม่กัดผิวหรือสิ่งที่ทันตแพทย์แนะนำ
ต้องถอดฟันปลอมนอนทุกคืนไหม?
โดยทั่วไปควรถอด แต่หลังถอนฟันหรือในแผนเฉพาะ ทันตแพทย์อาจสั่งต่างออกไป ให้ยึดคำแนะนำของผู้รักษา
ใช้น้ำร้อนล้างฟันปลอมได้หรือไม่?
ไม่ควร น้ำร้อนหรือเดือดอาจทำให้ฐานเสียรูป ใช้น้ำอุณหภูมิปกติหรืออุ่นเล็กน้อยตามคำแนะนำของวัสดุ
ฟันปลอมหลวม ใช้กาวเพิ่มได้ไหม?
กาวอาจช่วยในบางกรณี แต่ไม่ควรใช้เพื่อปกปิดฐานที่ไม่พอดี หากต้องเพิ่มปริมาณหรือฟันปลอมขยับควรตรวจ
ฟันปลอมแตก ซ่อมเองได้ไหม?
ไม่ควรใช้กาวทั่วไปหรือดัดเอง ให้เก็บชิ้นส่วนและนำมาที่คลินิก เพราะการซ่อมผิดแนวอาจทำให้การสบและความพอดีเสีย
ไม่มีฟันธรรมชาติแล้ว ยังต้องตรวจฟันไหม?
ยังควรตรวจเยื่อบุช่องปาก เหงือก กระดูก การสบ และความพอดีของฟันปลอม รวมถึงคัดกรองความผิดปกติในช่องปาก
References
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- American Dental Association — Denture Care and Maintenance
- NHS — Dentures
- Cambridge University Hospitals — Denture Care
- Guy’s and St Thomas’ NHS — Dentures
ข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะจากทันตแพทย์ อัปเดต 1 สิงหาคม 2026
